Caplutta s.Bistgaun si Giuv

Sogn Bistgaun a Giuv

Giuv sesanfla in tschancun sur il vitget da Dieni sin ina spunda al pei dil Péz Culmatsch. La caplutta dat aunc oz perdetga d'ina ucliva bandunada. Dasperas la via che menava sur il Pass Tiarms. Il num Giuv, en veglias scartiras era Juf, deriva dil plaid «jugum», che vul dir giuv, crest.
Igl onn 1768 habitavan a Giuv aunc 22 persunas en 5 casas e tenor pader Placi a Spescha stevan 1805 aunc duas casas leu. Mo plaun a plaun ein ils davos habitonts da Giuv secasai giu ella vallada. Tschimun Decurtins ei staus il davos habitont e la davosa casa ei vegnida transportada a Rueras.
Per cletg! Igl onn 1836 destruescha ina lavina siat clavaus e nuegls culs muvels biestga. Quei ei gest schabegiau la fiasta da Nadal. Tschun perveseders ein vegni satrai e dus han piars la veta.
La caplutta en honur da s.Bistgaun denton, ha pitiu negin donn.
 

Ord la historia

 

Ella miraglia dalla caplutta da vart sura, sgarflau en, fuva inaga la cefra 1552 veseivla. Existeva gia lu la caplutta da s.Bistgaun?

1650

Documentada ei la caplutta negliu. La fuorma lai dubitar ch'ella seigi vegnida baghegiada el decuors dil 17avel tschentaner.

1750

Igl altar construius entuorn la mesadad dil 18avel tschentaner, ei fetg sempels. Enamiez denter dus pilasters il maletg che representa Jesus vid la crusch, dretg s. Bistgaun e Maria, seniester s.Roc e s.Carli Borromeo. Il maletg el giebel representa s.Nepomuc.
Davontier sin la meisa digl altar sesanfla aunc in maletg. El muossa la mort dil marter s.Bistgaun. Sper il flum Tiber damaneivel da Ruma vegn s.Bistgaun mazzaus da ses inimitgs e torturaders cun sittar paliats. Dasperas ils pescadurs vid la lavur ed ils habitonts dil marcau che van a spass.

1806

Il zenn el clutger aviert porta l'annada 1806. El ha in diameter da 34 cm; tun: e'; peisa: ca. 30 kg e porta l'inscripziun:
S.MARIA ORA PRO NOBIS 1806 MEISTER JOSEPH UNT BONEFATZ VALPEN VON RECKINGEN FON WALS.
Maletgs: Maria e s. Antoni da Padua.
Pliras gadas han ins giu colurau cun alv la caplutta. Perdetga da quei devan avon entgins onns las inscripziuns cun rida da pigner. Aschia per exempel: «Sogn Bastgaun roga per nus», ed era differentas nodas-casa.
Pli da vegl sesanflava ella caplutta da s. Bistgaun ina statua da Nossadunna, che vegneva venerada leu. Quei muossa l'inscripziun silla scaffa culla statua da s. Bistgaun: MATER DOLOROSA.

1924

Il tetg da slondas ei vegnius remplazzaus cun in da stuors.

1935

Ord la brev parvenda per la caplania da Rueras 1935:
Il rev. sur caplon duei ira duas gadas culla s.messa a S.Bistgaun: Ina gada la primavera cura ch'il funs ei luvraus ed ina gada la stad cura ch'ei fan fein si Giuv (ca. suenter miez fenadur).

1950

fatg en finiastras novas.

1974

La radunonza da pleiv dils 10 d'uost elegia ina cumissiun per la restauraziun dallas capluttas da s. Bistgaun e s.Brida.

1980

Ordadora vegn la miraglia remediada e colurada. La restauraziun cuntinuescha. Ils proxims onns vegnan ils altars restaurai. La miraglia endadens vegn remediada e colurada. Ils bauns vegnan allontanai e fatg en in plantschiu niev da crap.

1987

Terminaziun dalla restauraziun interna ed externa