La caplutta a Tschamut

La caplutta da s. Clau e s. Bistgaun a Tschamut   

Tschamut cun s.Clau, entuorn 1920. S. Clau spendra la veta als treis prencis condemnai, avon lur execuziun.
 
Ord la historia
1500

La caplutta da s. Clau ei sil pli tard vegnida baghegiada entuorn 1500. Probabel ha la claustra da Mustér eregiu quella, havend ella leu ed el contuorn differents beins ed alps. Tschamut ha giu entochen miez il 19avel tschentaner ses agens dretgs e regress, e vegn ad esser stau all'entschatta in hospezi. Cheu anflavan ils viandonts mond e vegnend sul Cuolm d'Ursera albiert. Il clutger ei construius osum il giebel ed ei aschia semeglionts cun quels sin auters hospezis.
Il zenn grond ha in diameter da 55.2 cm; tun: gis'; peisa: ca. 110 kg e porta l'inscripziun SCTA MA(R)IA S. NICOLAUS - SPTE UNS - LUCAS - MARCUS - MATEUS -
IO - HANNES culaus entuorn 1500.
Fetg interessants e custeivels ei il plantschiu sura dalla caplutta. EI ei construius alla fin dalla epoca gotica. EI centrum ei postau ina cumplicada rosetta tagliada ora en fuorma da vischigias da pèschs. Quella ei circumdada d'ornaments da uoppens e carteivel era nodas-casa. Enconuschents ei sulettamein igl uoppen dalla Ligia Grischa - tut igl auter ei forsa era mo decoraziun - entuorn 1500.
Seniester ella nav ina statua da s.Clau. Quella deriva ord in luvratori digl Allgäu ed ei d'entuorn 1500. Renovada e cumpletada da niev cun gnefla e stab igl onn 1933.

1550

A caschun dalla renovaziun da 1933 han ins descuvretg plirs maletgs. Dretg digl arviul in sogn cun manti brin e calisch, carteivel s. Gion evangelist. Ord la mesadad dil 16avel tschentaner.
EI chor secattan maletgs che representan quater scenas ord la legenda da s.Clau.
1. S. Clau schenghegia la dota da spusa allas treis feglias dil niebel ch'ei curdaus ellas miserias.
2. S. Clau spendra la veta als treis prencis condemnai, avon lur execuziun.
3. Appariziun da s.Clau duront il viadi a Myra.
4. Carteivel in maletg votiv: ei setracta cheu da dus umens che scatschan, cun agid da s.Clau, guerriers a cavagl.
Dil medem pictur ein era ils maletgs da s.Carlo Borromeo e s.Paul silla preit viers miezdi.

1658 Quei onn ei vegniu alzau la nav-baselgia, midau igl arviul e construiu in niev chor cun teschamber. Suenter quella vasta renovaziun da quei onn ei la caplutta vegnida consecrada.
1679

Seniester digl arviul penda in maletg digl altar vegl: Maria cun s.Clau e s.Bistgaun.
Signau: Johann Christoph Guser 1679.

1689 Il zenn pign ha in diameter da 32.5 cm; tun:c'; peisa: ca. 40 kg e porta l'inscripziun: 1689 + S.MARIA ORA PRO NOBIS maletgs cun la crucifigaziun, s.Clau e s.Diakon. Num dil culader: Bonavilla
1700 Dretg digl arviul crucifix d'entuorn 1700, renovaus 1960.
1710 Igl altar present datescha dil temps baroc. El fuorma ina nischa circumdada da treis petgas sturtigliadas. Enamiez ina statua da Nossadunna ord il luvratori da Johannes Ritz, Valleis.
1780

Sigl arviul dil chor in maletg dalla ss.Trinitad, che duei esser malegiaus da Diogg, bab dil renomau pictur Felix Diogg da Tschamut (ca. 1780).

1922 Niev tetg da stuors. Pli da vegl possedeva il clutger dalla caplutta ina remarcabla ura - che deva secapescha era las uras! Donn ch'ins ha allontanau quella segir custeivla ura.

1932

Ils 11 d'uost 1932 crodan ils dus giuvens B. Bernasconi e Arturo Lafranchi en ina sfendaglia el glatscher da Maighels. Suenter lur miraculus salvament ord la ferdaglia dil glatscher, descrivan els lur aventura en favur dil sanctuari da Tschamut. Il cudischet senumna: «Las sfendaglias dil glatscher el survetsch dil Segner.»
In maletg sur l'entrada regorda il visitader dil sanctuari vid quella disgrazia.

1933 Extendida renovaziun, menada atras sut la direcziun da capoinschignier E.Bernasconi ed architect Sievi da Cuera. Descuvretg e renovau ils maletgs, renovau igl altar entras Stöckli, Stans, allontanau ils altars laterals; midau las finiastras e translocau l'entrada dalla vart dil sid encunter sera. Bauns novs.
1977 Colurau da niev ils mirs ordadora e tetg.
1982

Duront la stad vegn la messa legida duas gadas il meins, igl unviern ina ga, mintgamai la secunda dumengia. S.Clau ei ils 6 da december.

1986 Nova porta
1987 Novas finiastras
2000 Niev scaldament.
2002 Niev tetg dil teschamber; colurau internamein l'entira caplutta. Igl emprem da december ei stau la messa d'inauguraziun.